آگاهيهاى فوق العادهء او از قرآن و سنّت مورد مشورت قرار مىگرفته است ، ترديد فراوان وجود دارد كه آيا عمر ، كه حتى در دوران خلافت ابو بكر هم قدرت حاكم بود ، مشورت او را مىپذيرفته است ؟ ! » ( 5 ) علاوه بر اين ، دليل عمده‌اى كه عقايد على ( ع ) در موضوعات مذهبى پذيرفته نمىشد در اين حقيقت متجلّى است كه تصميمات حضرتش بندرت جايى را در مكاتب حقوقى اهل تسنّن كه بعدها تكوين يافتند باز مىكند . درحالىكه تصميمات عمر در ميان آنها ملاك عمل قرار مىگيرد . از طرف ديگر ، از على ( ع ) در موضوعات حقوقى در همهء رشته‌هاى تشيّع بفراوانى نقل مىشود . ( 6 ) در موضوعات سياسى و ادارى ، مخالفت على ( ع ) را با عمر در مسأله ديوان و توزيع دستمزدها و حقوقها و غيبت او در همهء جنگهايى كه تحت فرماندهى عمر انجام مىشد ، مىتوان ذكر كرد . بدون اينكه نيازى به دلائل بيشتر باشد با توجه به مدارك و دلائل موجود ، با كمال اطمينان مىتوان تصوّر كرد كه على ( ع ) ، صرفنظر از طبيعت رقيق احساسات و الهاماتش نسبت به خلافت ابو بكر و عمر موضع انفعالى و كناره‌گيرى را اتخاذ كرد . على ( ع ) واقعيّت‌هاى تاريخى زمان را پذيرفت ولى با وجود اين روى اين اصل كه او شايستگى بيشترى به خلافت دارد و بنحو غير عادلانه‌اى از رهبرى جامعه كنار گذاشته شده است ، تكيّه داشت . احساسات على ( ع ) در رابطه با اسلافش ( خلفاى گذشته ) ، در كلام خود او ، به بهترين شكل در سخنرانيهاى معروفش در مسجد كوفه در اثناى خلافتش بيان شده است . اين خطابهء تاريخى على ( ع ) كه به شقشقيه معروف است ، شريف رضى در نهج البلاغه ( 7 ) كه شامل خطبه‌ها ، سخنرانيها ، نامه‌ها و اندرزهاى على ( ع ) است ، نقل مىكند همچون اكثر موضوعاتى كه در اين اثر ارزشمند ارائه مىشود ، جاى هيچ‌گونه شكّ و ترديدى در صحّت انتساب اين سخن به مولاى متقيان ( ع ) وجود ندارد . زيرا قبل از دوران شريف رضى نويسندگان بسيارى نيز آن را نقل كرده‌اند . على ( ع ) مىفرمايد : « سوگند به خدا كه جامهء خلافت را پسر ابو قحافه ( ابو بكر ) در پوشيده در صورتى كه مىدانست كه آسياى خلافت را من محورم ، سيل دانش و فضيلت از من مىريزد ،